İzmit Körfezi Mercek Altında


İzmit Körfezi, Marmara Denizi’nin kuzeydoğusunda yer alan, yoğun endüstrileşme, hızlı nüfus artışı, ağır deniz ve karataşıtı trafiği ve benzeri etkenlerin baskısı altında gün geçtikçe kirletici yükü artan yarı kapalı bir alandır. Yenilenme kapasitesinin son derece sınırlı oluşu nedeniyle özellikle doğu ve merkez basenleri ülkemizin en kirli bölgeleri arasında bulunmaktadır. Yürütücülüğünü Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyelerinden Yrd. Doç. Dr. Halim Aytekin ERGÜL’ün yaptığı, TÜBİTAK ve Kocaeli Üniversitesi BAPB tarafından desteklenen ve Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından deniz aracı desteği sağlanan proje kapsamında, 2008 Eylül’ünden bu yana çok sayıda örnekleme gerçekleştirildi. Seçilen kıyı ve basen istasyonlarından ve Dil Deresi önlerine yerleştirilen sediment tuzakları yardımıyla periyodik olarak alınan su, sediment, alg ve yumuşakça örneklerinde çok sayıda organik ve inorganik kirleticinin düzeyleri, kaynakları ve canlılarla etkileşimi Çevre Mühendisliği ve Kimya Bölümü’nden Öğretim Üyelerinin de katkısıyla çok disiplinli bakış açısıyla inceleniyor. Çalışmanın sonuçlarının bir modelleme yöntemine uyarlanması planlanıyor.

Yürütücülüğünü Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyelerinden Yrd. Doç. Dr. Halim Aytekin ERGÜL’ün yaptığı, Kimya Bölümü’nden Yrd. Doç. Dr. Ümit AY, Çevre Mühendisliği Bölümü’nden Yrd. Doç. Dr. Beyhan PEKEY ve Dr. Seda Aslan KILAVUZ’un araştırmacı olarak yer aldığı projede Doç. Dr. Akyan KARADEMİR ve Dr. Sayhan TOPCUOĞLU danışman olarak yer alıyorlar. Biyoloji Bölümü yüksek lisans öğrencileri Bircan TELLİ ve Mine TERZİ ise çalışmada bursiyer olarak katkı sağlıyorlar.

Aralarında Ağır Metaller, Radyonüklidler, Poliaromatik Hidrokarbon, Poliklorlu Bifenil, Dioksin ve Furan bileşenlerinin yer aldığı kimyasallar İzmit Körfezi’nin Kuzey ve Güney kıyılarında belirlenen 10 farklı istasyondan 3 aylık periyotlarda alınan deniz suyu, alg ve yumuşakça örneklerinde inceleniyor. İncelenen kimyasalların ortak özellikleri arasında çok düşük miktarlarıyla kanserojen etki gösterebilme, canlı dokularında birikme ve kalıcılık özellikleri yer alıyor. Körfezin Doğu, Merkez ve Batı basenlerinde belirlenen 3 istasyondaki su kolonunda Çözünmüş Oksijen, Klorofil-a başta olmak üzere oşinografik parametreler ve farklı derinliklerden alınan su örneklerinde ağır metal düzeyleri mevsimsel olarak belirleniyor. Körfezin bütün basenlerini tarayacak şekilde seçilen farklı derinliklerdeki 80 noktadan alınan dip sedimenti örneklerinde ve Dilovası’ndan kaynaklanan kirletici yüklerinin belirlenmesini sağlamak için Dil deresi önlerine yerleştirilen sediment tuzaklarında elde edilen sediment örneklerinde, yukarıda sıralanan organik ve inorganik 90’dan fazla kimyasalın düzeyleri ve ayrıca sedimentin karakterini etkileyen partikül boyutu, karbon ve biyojenik materyal içeriği belirleniyor.

Şimdiye kadar elde edilen sonuçlar genel olarak değerlendirildiğinde, incelenen parametrelerin mevsime ve örnekleme istasyonuna bağlı anlamlı değişiklikler gösterdiği belirlenmiştir. Birçok ağır metalin, PAH, PCB ve PCDD/F bileşeninin özellikle Tüpraş, Hereke ve Dil Deresi açıklarında sucul canlılar için en düşük etki değerini aştığı, bazı bölgelerde de kabul edilebilir en üst seviyenin üzerine çıktığı belirlenmiştir. İncelenen radyonüklidler içerisinde 137Cs’nin varlığı ve Dil Deresi sediment tuzağı örneklerinde sürekli saptanıyor olması Çernobil’in etkilerinin hala sürdüğünü göstermesi açısından önemlidir. Dikkat çekici bir başka özellik de kirletici unsurların, kaynaklarından çok daha uzak bölgelerde tespit ediliyor olmasıdır. Bu durum Körfezdeki meteorolojik koşulların ve akıntı hareketlerinin kirleticilerin yer değiştirmesine neden olduğunu düşündürmektedir. Sonuçlar, bölgede daha önce elde edilen verilerle karşılaştırıldığında arıtma tesislerinin varlığının İzmit Körfezi’nin rehabilitasyonuna katkı sağlamasına rağmen hala yetersiz olduğunu göstermektedir…

Çalışmanın sonuçlarının bir matematik modele oturtulması ve bundan sonra yapılacak araştırmalara katkı sağlaması için çalışmalar sürdürülmektedir.





Benzer yazılar

Cevap yazın

Yukarı çık